میلگرد کلاف چیست؟

میلگردها را از جهات مختلفی می‌توان تقسیم‌بندی کرد. یکی از این دسته‌بندی‌های پایه، معرفی دو گروه «کلاف» و «شاخه‌ای» برای مقاطع فولادی است. همان‌طور که از نام میلگرد کلاف برمی‌آید، این اصطلاح به میلگردهایی اطلاق می‌شود که شکل آن‌ها به‌صورت کلاف‌های درهم‌پیچیده و حلقوی است. استفاده از این محصول در پروژه‌های عمرانی و صنایع پایین‌دستی بسیار حیاتی است. در این مقاله به بررسی جامع انواع، کاربردها و نکات فنی این محصول می‌پردازیم. برای اطلاع از قیمت روز میلگرد و قیمت میلگرد ذوب آهن با ما همراه باشید.

تعریف میلگرد کلاف

میلگرد کلاف نوعی میلگرد فولادی است که به جای شاخه‌های ۱۲ متری، به‌صورت حلقه‌های پیچیده (کویل) تولید و عرضه می‌شود. این محصول به دلیل انعطاف‌پذیری بالا، حمل‌ونقل آسان و قابلیت استفاده در فرآیندهای تولید صنعتی، کاربرد گسترده‌ای در صنایع ساختمانی و فلزی دارد.

مهم‌ترین مزیت میلگرد کلاف نسبت به میلگرد شاخه‌ای، امکان استفاده در خطوط تولید اتوماتیک و کاهش ضایعات ناشی از برش است. همچنین این محصول فضای کمتری برای انبارداری اشغال کرده و جابه‌جایی آن با تجهیزات مناسب آسان‌تر انجام می‌شود.

در حالت استاندارد کارخانه‌ای، وزن هر کلاف میلگرد معمولاً حدود ۲ تا ۲.۲ تن است و ابعاد داخلی و خارجی آن برای حمل‌ونقل بهینه طراحی می‌شود. دلیل اصلی کلاف کردن میلگردها این است که میلگردهای با قطر کمتر از ۱۲ میلی‌متر به دلیل ضخامت کم، در صورت بسته‌بندی شاخه‌ای ممکن است دچار خمیدگی و آسیب شوند؛ لذا بسته‌بندی کلافی هم از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه‌تر است و هم حمل‌ونقل و انبارداری آن را به شدت آسان می‌کند.

در بازار فولاد ایران، میلگرد کلاف توسط کارخانه‌های مختلفی تولید می‌شود و هنگام خرید باید به عواملی مانند سایز، نوع (ساده یا آجدار)، استاندارد تولید، برند کارخانه، وزن کلاف و قیمت روز میلگرد کلاف توجه کرد تا محصول متناسب با نیاز پروژه یا خط تولید انتخاب شود.

انواع میلگرد کلاف

خود میلگرد کلاف به دسته‌بندی‌های مختلفی تقسیم شده و در صنعت ساخت‌وساز به کار گرفته می‌شود. این دسته‌بندی‌ها شامل شکل ظاهری و میزان کربن به‌کاررفته در آن‌هاست.

۱. دسته‌بندی بر اساس شکل ظاهری : 

از نظر شکل ظاهری، میلگرد کلاف به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• میلگرد کلاف ساده (گرید A1): این نوع میلگرد سطحی کاملاً صاف و بدون برآمدگی دارد و به دلیل انعطاف‌پذیری بالا در تولید مفتول، توری، سیم، میخ، پیچ و سایر محصولات فولادی کاربرد دارد. سایز و ابعاد میلگرد کلاف حداقل ۵.۵ میلی‌متر و حداکثر ۱۶ میلی‌متر است. در این بازه، میلگردهایی که سایز آن‌ها ۵.۵ الی ۸ میلی‌متر باشد را با اصطلاح مفتول یا وایر رود (Wire Rod) می‌شناسند. شایان ذکر است که در کارخانجات ایران، میلگرد کلاف اکثراً تا سایز ۱۲ میلی‌متر تولید می‌شود و تولید سایزهای بالاتر از این مقدار اغلب به‌صورت سفارشی است. 

  به طور کلی سایز میلگردها در دسته های زیر قرار می گیرد: میلگرد 5.5 کلاف ساده RST34، میلگرد 6.5 کلاف ساده RST34، میلگرد 8 کلاف ساده RST34، میلگرد 10 کلاف ساده RST34

• میلگرد کلاف آجدار (گرید A2 و A3): برخلاف نوع ساده، این محصولات دارای شیار و برجستگی روی سطح خود هستند که باعث درگیری بهتر با بتن می‌شود. این دسته از میلگردهای کلاف اغلب در سایزهای ۸ تا ۱۲ میلی‌متر تولید شده و بیشتر در پروژه‌های ساختمانی و صنایع پایین‌دستی و برای تولید مش فولادی، خرپا، قطعات پیش‌ساخته بتنی و برخی مصارف عمرانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۲. دسته‌بندی بر اساس میزان کربن (گرید شیمیایی)

مفتول‌ها بر اساس آنالیز شیمیایی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

• کلاف کم‌کربن: دارای درصد کربن پایینی است که کشش‌پذیری، جوش‌پذیری و چکش‌خواری فوق‌العاده‌ای به آن می‌بخشد. (تولید تحت استانداردهایی نظیر SAE1006، SAE1008 و RST34).
• کلاف با کربن متوسط: مقاومت بالاتری نسبت به نوع کم‌کربن دارد و برای مصارفی که نیاز به استحکام متوسط است استفاده می‌شود.
• کلاف پرکربن: به دلیل کربن بالا، سختی بسیار زیادی داشته و انعطاف‌پذیری کمتری دارد؛ از این رو در ساخت فنرها و سیم‌بکسل کاربرد فراوانی دارد.

کاربرد میلگرد کلاف چیست؟

پس از اینکه میلگردها در ابعاد معینی تولید شدند از دستگاه‌های خاصی برای دسته‌بندی آن‌ها به‌صورت کلاف استفاده می‌کنند تا روانه بازار شوند. میلگرد کلاف کاربردهای متنوع و گسترده‌ای دارد؛ به طور کلی می‌توان کاربردهای آن را در دو بخش عمده دسته‌بندی کرد:

الف) کاربرد در صنعت ساختمان‌سازی : میلگرد کلاف در پروژه‌های سازه‌ای و ساختمان‌سازی کاربردهای حائز اهمیتی دارد. برخی از مهم‌ترین موارد عبارتند از:

• استفاده به عنوان خاموت، تیرچه و خرپا
• تقویت استحکام و مقاومت برشی سازه‌های بتنی، ستون‌ها و سقف‌ها
• استفاده در آرماتوربندی (گره‌زدن گیره‌های میلگردی)
• تقویت اتصالات گازی، بلوک‌های نسوز و بلوک‌های فومی

ب) کاربرد در صنایع و تولید قطعات : مفتول در گروه محصولات نیمه‌تمام واقع شده است؛ در واقع در صنعت، این محصول را در جهت تولید سایر اقلام فولادی به کار می‌گیرند. از جمله:

• تولید انواع میخ، پرچ، پیچ و مهره
• صنایع فنرسازی و تولید قطعات خاص خودرو
• تولید سیم بکسل، زنجیر فلزی و سیم آرماتوربندی
• ساخت گابیون، فنس، توری حصاری و توری استیل
• صنایع جوشکاری، الکترودسازی و تولید سیم‌خاردار
• مفتول خوش‌تراش، سایز فولاد تبدیلی و فولاد زیردستی

فرآیند تولید میلگرد کلاف چگونه است؟

تولید این محصول از طریق شمش و نورد بیلت در کارخانه‌های نورد صورت می‌گیرد. برای تولید میلگرد کلاف، ابتدا شمش‌های فولادی را در کوره‌های مخصوص با دمای بالا حرارت می‌دهند. سپس این شمش‌های گداخته از میان چندین قفسه نورد (معمولاً تا ۱۸ مرحله) عبور می‌کنند تا ضخامت آن‌ها کاهش یافته و به قطر مورد نظر برسند. در صورتی که نیاز به تولید نوع آجدار باشد، در آخرین مراحل، آج‌زنی روی غلتک‌ها انجام می‌شود.
پس از اتمام نورد، میلگردهای داغ توسط تجهیزات مخصوصی به نام کلاف‌پیچ (Laying Head) به‌صورت حلقوی و درهم‌پیچیده درمی‌آیند و سپس وارد واحد خنک‌کننده می‌شوند تا برای عرضه به بازار آماده گردند.

مزایای استفاده از میلگرد کلاف

• انعطاف‌پذیری بسیار بالا: به دلیل ساختار کلافی و آلیاژ مصرفی، شکل‌دهی آن برای پروژه‌های مختلف بسیار آسان است.
• سهولت در ذخیره‌سازی و حمل‌ونقل: فضای بسیار کمتری نسبت به میلگردهای شاخه‌ای ۱۲ متری اشغال می‌کند.
• تنوع در سایز و گرید: تأمین‌کننده نیاز طیف وسیعی از صنایع سبک و سنگین.

راهنمای نگهداری و استفاده از میلگرد کلاف

پس از اینکه خریدار اقدام به خرید میلگرد کلاف کرد، باید به این مسئله واقف باشد که روش نگهداری از میلگرد کلاف باید اصولی و با رعایت استانداردها صورت بگیرد؛ متأسفانه این مسئله توسط بسیاری از مصرف‌کنندگان نادیده گرفته می‌شود.
برای انبار کردن این محصول می‌بایست از خرک‌های چوبی استفاده شود تا از تماس مستقیم رطوبت و گردوخاک کف زمین با میلگردها جلوگیری به عمل آید و از این طریق از زنگ‌زدگی آن‌ها پیشگیری شود.
برای اینکه میلگرد کلاف عمر و دوام بالایی داشته باشد، در نگهداری و حمل‌ونقل آن‌ها به هیچ‌وجه از پوشش‌های نایلونی استفاده نکنید، زیرا این پوشش‌ها با حبس رطوبت احتمال خوردگی را افزایش می‌دهند. در صورت نیاز از برزنت‌های قابل تنفس استفاده کنید.
در پروژه‌های سازه‌ای می‌بایست میلگرد کلاف را باز کنند. این کار به دو روش قابل انجام است: روش دستی (برای حجم‌های پایین) و روش استفاده از دستگاه کلاف‌بازکن (برای حجم‌های بالا و جلوگیری از تاب برداشتن میلگرد).

 تیم آهن آلات شهرآهن در راستای رفاه حال مشتریان انواع میلگرد کلاف را ارائه داده است و خریداران محترم می توانند تنها با چند کلیک ساده اقدام به سفارش میلگرد کلاف نمایند. همچنین از قیمت میلگرد ساده و قیمت میلگرد آجدار نیز مطلع شوند.

کارخانه های تولید میلگرد کلاف در ایران

امروزه کارخانه‌های متعددی در ایران به تولید میلگرد کلاف ساده و آجدار مشغول هستند و بخش قابل توجهی از نیاز صنایع ساختمانی، مفتول‌سازی، تولید توری، پیچ و مهره، سیم و کابل و قطعات صنعتی را تأمین می‌کنند. این واحدهای تولیدی با استفاده از خطوط نورد گرم، میلگرد کلاف را در گریدها و سایزهای مختلف و مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی تولید و عرضه می‌کنند.

از شناخته‌شده‌ترین کارخانه‌های تولیدکننده میلگرد کلاف در ایران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ذوب‌آهن اصفهان
• فولاد کویر کاشان
• مجتمع فولاد خراسان (نیشابور)
• فولاد بافق یزد
• مجتمع فولاد نطنز
• فولاد یزد (احرامیان)
• سیادن ابهر
• نورد فولاد گلستان
• نورد کوثر اهواز
• فولاد الیگودرز
• سهند آذر آسیا
• صنایع فولادسازان امیرآباد
• فولاد امیرکبیر کاشان
• پرشین فولاد آریا

در میان این تولیدکنندگان، ذوب‌آهن اصفهان و فولاد کویر کاشان به دلیل ظرفیت تولید بالا، تنوع گریدها و سایزها، کیفیت پایدار و حضور گسترده در بازار، از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان میلگرد کلاف کشور محسوب می‌شوند. همچنین کارخانه‌هایی مانند فولاد خراسان، بافق یزد و نطنز نیز سهم قابل توجهی در تأمین نیاز صنایع پایین‌دستی و پروژه‌های عمرانی دارند.

در زمان خرید میلگرد کلاف، علاوه بر نام کارخانه، بهتر است عواملی مانند نوع محصول (ساده یا آجدار)، گرید فولاد، سایز، وزن کلاف، استاندارد تولید، کیفیت سطح و قیمت روز نیز بررسی شود؛ زیرا هر کارخانه ممکن است در تولید سایزها، گریدها و کاربردهای خاص تخصص بیشتری داشته باشد.

لازم به ذکر است که قیمت میلگرد کلاف به عوامل مختلفی مانند نوع محصول (ساده یا آجدار)، سایز، گرید فولاد، کارخانه تولیدکننده، وزن کلاف، میزان عرضه و تقاضا، نرخ ارز و قیمت مواد اولیه بستگی دارد. به همین دلیل، قیمت این محصول به‌صورت روزانه تغییر می‌کند و پیش از خرید باید آخرین نرخ بازار بررسی شود.