جدول اشتال میلگرد: وزن، سطح مقطع و مشخصات مقاطع

جدول اشتال میلگرد، مرجع استاندارد وزن و مشخصات هندسی مقاطع میلگرد است. برای هر قطر، چهار داده کلیدی می‌دهد: سطح مقطع، وزن هر متر، گشتاور مقاوم و سطح جانبی. مهندسان از آن برای طراحی و متره استفاده می‌کنند و خریداران برای کنترل وزن بار. در این صفحه هر دو جدول میلگرد آجدار و میلگرد ساده آمده است.

میلگرد یکی از پرکاربردترین محصولات فولادی در ساخت‌وساز است، زیرا حجم کمی اشغال می‌کند و در کنار بتن می‌تواند بار زیادی را تحمل کند. نکته مهم در کاربرد میلگرد، انتخاب اندازه و ابعاد مناسب است تا بتواند بار مورد نظر را در شرایط واقعی تحمل کند؛ و همین است که جداول استاندارد را ضروری می‌کند.

جدول اشتال میلگرد آجدار

میلگرد آجدار در سایزهای استاندارد تولید می‌شود و پرکاربردترین مقطع در سازه‌های بتن‌آرمه است. جدول زیر مشخصات کامل سایزهای رایج بازار ایران را نشان می‌دهد:

سایزهای ۶ و ۶.۵ معمولاً به‌عنوان میلگرد حرارتی و خاموت مصرف می‌شوند، سایزهای ۸ تا ۱۲ برای خاموت و آرماتور سبک، و سایزهای ۱۴ به بالا به‌عنوان آرماتور طولی در تیر، ستون و فونداسیون.

جدول اشتال میلگرد ساده

میلگرد ساده (گرد صنعتی) برخلاف آجدار، در طیف وسیع‌تری از قطرها تولید می‌شود و در ساخت قطعات صنعتی، محور، پیچ و مهره و کارهای آهنگری کاربرد دارد. جدول زیر قطرهای ۸ تا ۶۵ میلی‌متر را پوشش می‌دهد:

اعداد پررنگ‌شده، مقادیری هستند که در نسخه پیشین این جدول اشتباه درج شده بودند و بازمحاسبه شده‌اند.

علائم اختصاری جدول اشتال

هر ستون جدول اشتال با یک حرف اختصاری نشان داده می‌شود. معنی و واحد هر کدام:

نحوه استفاده از جدول اشتال میلگرد

کاربرد جدول بسته به اینکه طراح هستید یا خریدار، متفاوت است.

برای متره و برآورد خرید

ساده‌ترین کاربرد. طول کل میلگرد مورد نیاز را از نقشه به دست آورید و در ستون G (وزن هر متر) ضرب کنید:

وزن کل = تعداد × طول هر شاخه × وزن هر متر

برای مثال، ۵۰ شاخه ۱۲ متری میلگرد ۱۶: ۵۰ × ۱۲ × ۱.۵۸ = ۹۴۸ کیلوگرم.

برای انتخاب مقطع در طراحی

سطح مقطع فولاد مورد نیاز (As) را از محاسبات سازه‌ای به دست آورید، سپس در ستون A کوچک‌ترین عددی را پیدا کنید که بزرگ‌تر یا مساوی آن باشد. سایز همان ردیف، حداقل سایز قابل قبول است. اگر از ترکیب چند میلگرد استفاده می‌کنید، مجموع سطح مقطع‌ها باید این شرط را برآورده کند.

برای جزئیات معادل‌سازی و تبدیل سایز میلگرد، راهنمای سطح مقطع و معادل‌سازی میلگرد را ببینید.

برای کنترل بار تحویلی

وزن باسکول را با وزن محاسبه‌شده از جدول مقایسه کنید. اختلاف جزئی در محدوده رواداری استاندارد طبیعی است، اما اختلاف محسوس یعنی سطح مقطع واقعی کمتر از قطر اسمی است. برای بررسی این موضوع، مقایسه وزن اسمی و وزن واقعی میلگرد را مطالعه کنید.

جدول اشتال چیست و از کجا آمده است؟

جداول اشتال نخستین بار در آلمان تدوین و معرفی شدند و امروز در سراسر جهان به‌عنوان مرجع مشخصات مقاطع فولادی استفاده می‌شوند. این جداول مشخصات انواع مقاطع پرکاربرد ساختمانی را طبق استاندارد DIN آلمان ارائه می‌دهند.

یک سوءتفاهم رایج: گاهی گفته می‌شود این جداول به نام مهندسی آلمانی به نام «اشتال» نام‌گذاری شده‌اند. چنین مهندسی وجود ندارد. Stahl در زبان آلمانی یعنی فولاد، و نام کامل این مجموعه Stahlbau-Tabellen به معنای «جداول سازه فولادی» است. این جداول حاصل کار مؤسسات استاندارد و ناشران فنی آلمان هستند، نه یک فرد.

جدول اشتال فقط برای میلگرد نیست؛ برای تیرآهن، قوطی، لوله، نبشی و ناودانی هم نسخه‌های جداگانه دارد که مشخصات هندسی و مکانیکی هر مقطع را ارائه می‌کنند.

تفاوت وزن جدول اشتال با وزن واقعی کارخانه‌ها

اعداد جدول اشتال وزن اسمی هستند: حاصل محاسبه ریاضی بر پایه ابعاد ایده‌آل و چگالی ثابت فولاد. وزن واقعی محصول هر کارخانه می‌تواند در محدوده رواداری استاندارد ملی ۳۱۳۲ کمی متفاوت باشد.

این تفاوت طبیعی است و نشانه نقص نیست — تا زمانی که در محدوده مجاز بماند. اما میلگردی که به‌طور محسوس سبک‌تر از وزن اسمی باشد، سطح مقطع واقعی کمتری دارد و ظرفیت باربری آن با محاسبات سازه نمی‌خواند.

به همین دلیل، نزدیکی وزن واقعی به اعداد جدول اشتال، یکی از ساده‌ترین شاخص‌های کنترل کیفیت در هنگام تحویل بار است. برخی کارخانه‌ها جدول وزنی اختصاصی خود را منتشر می‌کنند؛ آن جداول را با همین جدول مرجع مقایسه کنید.

جمع‌بندی

جدول اشتال میلگرد، مرجع استاندارد مشخصات هندسی و وزنی مقاطع میلگرد است و در دو مرحله کاربرد دارد: در طراحی، برای انتخاب مقطع بر اساس سطح مقطع مورد نیاز؛ و در اجرا، برای متره و کنترل وزن بار تحویلی.

برای مشاهده قیمت روز، قیمت میلگرد و قیمت میلگرد ساده را در شهرآهن ببینید.